Zowel vrouwen als mannen kunnen last hebben van incontinentie. Ongewild verlies van urine, doordat je te laat bij het toilet bent of net hebt geniest. Bij incontinentie denken veel mensen aan ouderdom, of juist aan kleine kinderen die nog niet zindelijk zijn.

Maar urineverlies komt ook vaak voor bij volwassenen. Bij vrouwen tijdens of na een zwangerschap. Of na de overgang. En bij mannen is het helaas een bekende ‘bijwerking’ van operaties aan de prostaat.

De schaamte en angst zijn vaak groot. De angst dat anderen je ruiken. De angst voor zichtbaar natte plekken in je kleding. En het taboe om erover te praten kan soms ervoor zorgen dat je het stilzwijgend accepteert.

Gelukkig zijn er verschillende manieren om incontinentie aan te pakken. In dit artikel ontdek je de oorzaken, de symptomen en vijf natuurlijke behandelingen van urineverlies.

Wat is incontinentie? Wat is urineverlies?

Incontinentie of ongewenst urineverlies is een aandoening waarbij er onbedoeld en ongewild urine vrijkomt.

De aandoening komt een stuk vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. De cijfers liegen er niet om: 57% van de vrouwen (45-70 jaar) in Nederland verliest wel eens ongewild urine.

Bij mannen komt urineverlies minder vaak voor, tot na het 75e jaar. Dan hebben ze net zo vaak urineverlies als vrouwen boven die leeftijd.

Hoe ouder mensen zijn, hoe vaker het dus voorkomt. Maar het is zeker geen ouderdomskwaal.

Vooral zwangerschap en vaginaal bevallen zijn oorzaken van incontinentie. En er zijn nog meer oorzaken voor urineverlies.

Een klein deel van de mensen met urineverlies zoekt hulp. Naar schatting is dat een derde van alle mensen met urineverlies. De schaamte is groot en het vertrouwen in een blijvende oplossing is klein. Dat is jammer, want er is een aantal effectieve behandelingen.

Oops moment urineverlies doorlekken

Verschillende vormen van urineverlies

Er zijn verschillende vormen van incontinentie, met verschillen in symptomen en in oorzaken.

  • De zogenaamde stressincontinentie is urineverlies bij inspanning. ‘Stress’ betekent hier drukverhoging en niet gestrest zijn. Die drukverhoging treedt op tijdens sporten, hoesten, niezen en lachen. Maar ook bij tillen of andere bewegingen die de druk op de bekkenbodemspieren verhogen.
  • Aandrangincontinentie is urineverlies bij plotse aandrang. Als je voelt dat je moet plassen verlies je al urine voordat je bij het toilet bent. Soms leidt de aandrang niet tot urineverlies, omdat je te vaak voorzorgsplasjes doet.
  • Gemengde incontinentie speelt als iemand zowel klachten heeft van stressincontinentie als van aandrangincontinentie.
  • Overloop incontinentie treedt op wanneer er urine lekt uit een volle blaas, omdat die niet leeggeplast kan worden.
  • Functionele incontinentie betekent dat er geen problemen zijn met de blaas. Het probleem is dat de persoon urine verlies, doordat er bijvoorbeeld problemen met lopen zijn. Daardoor is diegene te laat bij de wc. .

Wat zijn de oorzaken van incontinentie?

Oorzaken van stressincontinentie

Stressincontinentie is de meest voorkomende vorm van urineverlies bij vrouwen van jonge en middelbare leeftijd. Het komt vooral na de zwangerschap en na de menopauze (overgang). Het probleem zit niet in de blaas; de bekkenbodemspieren spannen niet aan wanneer het nodig is.

Stressincontinentie treedt op als de druk op de bekkenbodemspieren te groot is. Dat kan zijn bij plotselinge drukverhoging, zoals niezen, hoesten, lachen, springen, hardlopen, enzovoort. De druk kan ook langdurig zijn: zwaar tilwerk, gewichtheffen in de sportschool of een vroeg ingedaalde baby.

In die gevallen raken de bekkenbodemspieren verzwakt. Andere oorzaken van verzwakte bekkenbodemspieren zijn:

  • Bevallingen, zeker als er sprake was van inscheuren, inknippen of hechten,
  • De overgang
  • Te weinig bewust gebruik van de bekkenbodemspieren

Stressincontinentie komt ook bij mannen voor. Dat is vooral na een operatie aan de prostaat of door verzwakking van de bekkenbodemspieren door veroudering.

Daarnaast treedt stressincontinentie bij vrouwen en mannen op bij te strakgespannen bekkenbodemspieren. Ook kan er sprake zijn van een coördinatieprobleem: de spieren ontspannen zich als ze eigenlijk moeten aanspannen.

 

Oorzaken van aandrangincontinentie of overactieve blaas

Bij een overactieve blaas of urineverlies bij aandrang zie het probleem niet in je blaas. Het zijn je hersenen die te vaak beslissen dat je moet plassen. Ook terwijl de blaas nog niet echt vol is.

De aandrang is hevig en het plassen uitstellen lukt niet. Het wordt wel een overactieve blaas genoemd, maar eigenlijk is er sprake van overactieve hersenen.

Vaak is de aandrang ontstaan:

  • na een blaasontsteking
  • na bestraling van de blaas als behandeling van kanker in het bekkengebied
  • als bijwerking van medicijnen, zoals plaspillen, middelen tegen depressie, middelen tegen psychose
  • na een operatie aan of rond de blaas.

Andere oorzaken zijn een beroerte (CVA) en neurologische ziekten, zoals multiple sclerose en de ziekte van Parkinson.

Oorzaken van gemengde incontinentie

Van gemengde incontinentie is sprake als iemand zowel last heeft van stressincontinentie als aandrangincontinentie. Dit komt vaak voor, zeker na de overgang.

 

Oorzaken overloop incontinentie

Overloop incontinentie komt het meest voor bij mannen als de plasbuis vernauwd raakt. Dit kan komen door tumoren, maar in de meeste gevallen is de oorzaak een vergrote prostaat. Er blijft steeds een beetje urine achter, doordat de blaas zich niet goed meer kan legen. Als de blaas de hoeveelheid urine niet meer kan opslaan, laat het wat urine lopen.

Een vergrote prostaat komt voor bij alle oudere mannen, maar het leidt gelukkig niet altijd tot overloopincontinentie.

 

Oorzaken van functionele incontinentie

Bij functionele incontinentie is er eigenlijk geen probleem met de blaas of de bekkenbodemspieren. Het probleem is dat je de wc te laat haalt doordat je niet snel genoeg kan lopen. Of doordat je niet op tijd naar de wc gaat, omdat je de aandrang niet goed opmerkt. Aandoeningen waarbij functionele incontinentie kan optreden, zijn onder andere artritis of cognitieve problemen, zoals dementie.

Wat zijn behandelingen van incontinentie?

De meest bekende behandelingen staan hieronder.

 

Behandeling stressincontinentie

Nederlandse huisartsen adviseren bij stressincontinentie het doen van bekkenbodemspier oefeningen. Die helpen bij 36% van de vrouwen die deze oefeningen doen. De oefeningen kunnen mensen doen onder begeleiding van een bekkenfysiotherapeut.

Een bekkenfysiotherapeut kan met een apparaatje elektrische schokjes toedienen, zodat de bekkenbodemspieren vanzelf aanspannen. Deze methode helpt bij iets meer dan 50% van de mensen.

Verder adviseren huisartsen ook een symptomatische aanpak, wat betekent dat de oorzaak van het urineverlies niet weggaat. Het gaat dan om:

1. Een pessarium of vaginale ring

Huisartsen kunnen ook een pessarium of vaginale ring adviseren bij stressincontinentie. Dit is vooral voor vrouwen met een verzakking van de blaas, endeldarm of baarmoeder. Deze ring wordt dag en nacht in de vagina gedragen.

2. Incontinentietampon

Als stressincontinentie alleen tijdens sporten voorkomt, dan kan de huisarts een speciale tampon adviseren. Deze tampon drukt de plasbuis een beetje dicht, zodat druppeltjes urine niet kunnen ontsnappen.

Operatie tvt urineverlies

3. Operatie tegen stressincontinentie

Als de stressincontinentie veel klachten veroorzaakt, dan adviseren huisartsen een operatie. Er wordt dan in het ziekenhuis een bandje geplaatst om de plasbuis. Daardoor lekt er minder makkelijk urine en de blaas en plasbuis blijven beter op hun plek zitten. Op dit moment helpt zo’n operatie bij iets meer dan 80% van de vrouwen en mannen.

Die operatie klinkt als een kleine ingreep, maar er zijn wel degelijke risico’s aan verbonden. Zo helpt de operatie niet bij 20% van de mensen. Bij die mensen blijft de stressincontinentie even erg of wordt erger.

Daarnaast treedt bij 5% van de mensen aandrangincontinentie op na zo’n operatie. Verder is er kans op een dunne plek in de wand van de plasbuis. Dit kan zelfs leiden tot een gaatje waar urine door lekt naar de buikholte.

Soms is het na de operatie onmogelijk om nog te kunnen plassen via de plasbuis. In zeldzame gevallen kan de plasbuis dusdanig afgekneld worden door het bandje, dat hij afsterft.

Behandeling aandrangincontinentie

1. Blaastraining

Bij aandrangincontinentie is het advies vaak een blaastraining. Deze heeft wisselend effect, tenzij er effectieve, wekelijkse begeleiding is.

2. Medicatie

De volgende stap zijn medicijnen. Die zouden de blaasinhoud wat vergroten en de blaasspieren minder vaak laten samentrekken. Deze medicijnen heten anticholinergica.

Deze anticholinergica zijn niet zeer effectief. Daarnaast geven ze vaak bijwerkingen, zoals een droge mond, obstipatie, wazig zien. Ook een verhoogde hartslag en een verhoogde oogboldruk zijn bekende bijwerkingen. Ze kunnen ook ervoor zorgen dat plassen niet meer lukt.

Mensen die lijden aan bepaalde aandoeningen, zoals aan glaucoom, urineretentie of maagdarmaandoeningen mogen dergelijke medicatie niet gebruiken.

Botox injectie tegen overactieve blaas

3. Botox

Een behandeling die veel media-aandacht krijgt, is het inspuiten van botox in de blaaswand bij aandrangincontinentie. Hierdoor trekken de blaasspieren minder vaak en minder sterk samen, zodat de aandrang minder wordt.

De behandeling is niet voor iedereen geschikt. Die botox injecties heb je de rest van je leven elke 4 tot 12 maanden nodig. En het kent bijwerkingen, zoals een blaasontsteking na de injectie en een tijdelijke verergering van het urineverlies.

Natuurlijke manieren om incontinentie tegen te gaan

1. Een gezond dieet

Let op je gewicht: overtollige pondjes zorgen voor extra druk op de blaas en de bekkenbodem. Zo verhogen ze de kans op incontinentie. Ook als je al urineverlies hebt, heeft het zin om af te vallen bij overgewicht.

Daarnaast kan het helpen om voeding en andere genotsmiddelen te minderen die de blaas irriteren. Denk hierbij aan cafeïne, alcohol, zwarte peper en andere prikkelende kruiden.

 

2. Oefeningen voor je bekkenbodemspieren

Spieroefeningen doen wonderen voor je bekkenbodemspieren. Uit onderzoek blijkt dat het aanspannen en ontspannen van de bekkenbodemspieren bij 36% van de vrouwen helpt. De oefeningen moet je de rest van het leven doen om het urineverlies te stoppen.

Vaker helpen deze ‘aanknijp’-oefeningen niet of verergeren ze het urineverlies. Dit komt doordat de bekkenbodemspieren te gespannen raken.

Het gaat erom dat bekkenbodemspieren leren aanspannen én ontspannen, zodat ze flexibel worden en drukverhoging aan kunnen. Dit kan met hulp van een bekkenfysiotherapeut of via een online training.

Uit onderzoek is gebleken dat bekkenfysiotherapie bij iets meer dan 50% van de mensen effect heeft. De SUN training heeft effect bij meer dan 90% van de vrouwen. Simpelweg door het gebruik van weerstand waarmee de bekkenbodemspieren worden getraind. Deze online training is niet geschikt voor mannen.

stop roken stop urineverlies

3. Stop met roken

Wist je dat roken incontinentie kan verergeren? Onderzoek heeft aangetoond dat deze aandoening twee keer zo vaak voorkomt bij rokers dan bij niet-rokers. Zowel de prikkelende stoffen als de daling in de spierkracht spelen hierbij mee.

4. Train je blaas

Bij een overactieve blaas of aandrang incontinentie kun je je blaas trainen met een specifieke training. Het is raadzaam om niet zelfstandig een blaastraining te doen, maar om dit onder begeleiding te doen. Dat kan via een incontinentie verpleegkundige, maar ook via de Rust in je blaas training.

Een effectieve blaastraining zorgt ervoor dat je blaas rustig wordt. De loze aandrang verdwijnt. Je blaas kan meer urine opvangen en voorzorgsplasjes zijn niet meer nodig.

 

Ook bij functionele incontinentie kan een blaastraining helpen. In zulke gevallen is een traject bij een incontinentie verpleegkundige aan te raden.

oude vrouw luier urineverlies

Tot slot…

Het ongewild verliezen van urine is vervelend, omdat het simpelweg invloed heeft op je leven. En dat is in meer situaties dan je bewust bent.

Weet dat urineverlies niet vanzelf overgaat. Het wordt in de loop der jaren erger als je er niks aan doet.

Het is belangrijk dat je er zo snel mogelijk iets aan doet. Stressincontinentie stop je met de SUN training. En een overactieve blaas breng je tot rust met de Rust in je blaas training.

Dit artikel is ook verschenen op de website van Optimale Gezondheid, waar dr. Erna Beers auteur voor is.

Het doel van optimalegezondheid.com is om zoveel mogelijk mensen kennis te laten maken met een optimale gezondheid.