Je bent de hele middag weggeweest. Geen enkel probleem. Dan steek je de sleutel in de voordeur en ineens moet je. Nu. Je haast je naar de wc en er komt maar een klein beetje. Dat was geen volle blaas. Dat was een alarm.
Zo gaat het bij veel mannen en vrouwen met aandrang tot plassen.
Kort antwoord – lees dit eerst
Heb je sterke of constante aandrang om te plassen terwijl er maar een klein plasje komt? Dat wijst vaak niet op een volle blaas. Het is vals alarm. Je blaas stuurt een gewoon signaal en je brein maakt er nood van. Dat heet ook wel loze aandrang. Laat wel eerst uitsluiten wat uitgesloten moet worden: kijk bij de rode vlaggen verderop.
Waarom moet ik zo nodig, terwijl er maar een klein plasje komt?
Omdat niet je blaas beslist wanneer je moet, maar je brein. Zo leg ik het uit in de Rust in je Blaas training: je blaas is niet kapot. Je brein is op scherp gaan staan.
Je blaas is als een zorgzame koerier die steeds doorgeeft hoeveel urine erin zit. Het ruggenmerg is de poortwachter: het bepaalt welke signalen doorgaan naar je hersenen. Je brein is de dirigent. Het beslist of een bericht gewoon informatie is of een reden om alles te laten vallen. Je blaas trekt dus niet zomaar samen. Dat is een opdracht van je brein; de blaasspier voert die alleen uit.
Bij aandrang met kleine plasjes is er een seinstoring ontstaan. Zie het als een interne alarminstallatie die te gevoelig is afgesteld. Je brein heeft je blaas op het alarmlijstje gezet.
Is aandrang plotseling, dwingend en moeilijk uit te stellen? Dan spreken artsen van urgency (bron). Gaat dat meestal samen met vaak plassen of ’s nachts plassen, zonder ontsteking of andere duidelijke oorzaak? Dan heet het een overactieve blaas.
Waarom moet je plassen zodra je de sleutel in de deur steekt?
Omdat je brein heeft geleerd dat de voordeur de wc betekent. Je prostaat herkent je voordeur niet. Je blaas ook niet. Je brein wel.
Misschien ging je jarenlang bij thuiskomst meteen naar de wc. Je brein heeft dat opgeslagen: deur, sleutel, wc. Nu geeft het al alarm als je de deur ziet. Het is wat Pavlov liet zien met zijn honden. Na een tijdje gingen ze al kwijlen bij het belletje, nog voordat er eten was. Je voordeur is dat belletje.
Onderzoekers van de University of Pittsburgh maakten dit zichtbaar in de hersenscanner. Vrouwen met urineverlies bij aandrang kregen foto’s te zien van hun eigen triggers, zoals hun eigen voordeur. Daarbij werden delen van het brein actiever die te maken hebben met aandacht, beslissen en blaascontrole (bron). Volgens dezelfde onderzoekers ontstaat bij vrouwen tot de helft van het urineverlies bij aandrang in zulke situaties (bron).
Dat onderzoek ging over vrouwen. Bij Jan (70) was het de camping: “Ik hoefde het gebouw maar te zien en dan kon ik weer gaan.” Andere bekende triggers zijn stromend water, in de auto stappen en ergens zijn zonder toilet. Ook emoties tellen mee. Word je boos als je alweer moet? Dan houdt dat het alarm in stand.
Hoe komt je blaas op het alarmlijstje?
Vaak is er een aanleiding. Denk aan een of meer blaasontstekingen, een ingreep in het bekkengebied of een periode van spanning. Soms zijn het ongeweende tranen. Bij mannen kan een prostaatoperatie een aanleiding zijn. Heel vaak is de aanleiding onbekend. De aanleiding kan allang voorbij zijn. Het alarm blijft.
Meer over mogelijke oorzaken lees je in het artikel over de oorzaak van een overactieve blaas.
Wat maakt de aandrang erger?
Bij veel aandrang ga je het probleem logisch oplossen. Alleen maken drie oplossingen het alarm vaak juist sterker.
- Ophouden op wilskracht. Knijpen, uitstellen, volhouden. Een brein in paniek is sterker dan je wilskracht. Vechten bevestigt voor je brein dat er echt nood is. Daarom helpt plassen op vaste tijden en je plas steeds langer uitstellen vaak niet.
- Voor de zekerheid gaan. Elk plasje voor de zekerheid leert je brein dat het alarm eerder af mag gaan. Lees ook: plassen voor de zekerheid.
- Minder drinken. Logisch gedacht, maar averechts. Je urine wordt geconcentreerd en dat kan de blaas juist prikkelen (bron).
Het doel is niet dat je beter wordt in uitstellen. Het doel is dat je brein stopt met vals alarm slaan.
Moet je vooral heel vaak? Lees dan ook de tips tegen vaak plassen. Hoe zwaar aandrang kan zijn, lees je in het verhaal van Julia, die er radeloos van werd.
Hoe stel je het alarm opnieuw af?
Wat je brein heeft aangeleerd, kan het ook weer afleren. Daarvoor werkt de Rust in je Blaas training met de Blaas-Brein Methode™ en het RUST-proces. Ruim 2.800 mannen en vrouwen deden de training.
- Reguleren: je systeem uit de alarmstand halen.
- Uitzoomen: het signaal van je blaas onderscheiden van de betekenis die je brein eraan hangt.
- Sturen: een andere reactie trainen, eerst makkelijk en dan in het echte leven.
- Trainen totdat het automatisme is: herhalen tot het vanzelf gaat. Een terugval is niet terug bij af.
Hoe je elke stap doet, leer je in de training zelf.
Hoe ging dat bij Jan?
Jan (70) deelt zijn verhaal met zijn echte voornaam en foto. Het is zijn ervaring; bij iedereen verloopt het anders.
Zijn klachten begonnen toen hij 56 was. Hij moest heel vaak. Er kwam telkens maar een klein beetje. Vaak was hij net te laat bij de wc.
Hij had al veel geprobeerd. Medicatie was geen goed idee naast zijn andere medicijnen. Een operatie durfde hij niet aan. Een traject van een paar maanden gaf geen resultaat.
“Toen heb ik gedacht: daar moet ik maar mee leren leven. Maar dat leven dat kun je niet leven.” Jan (70)
In de Rust in je Blaas training ontdekte hij dat het niet aan zijn blaas lag. Aan het begin ging hij 14 keer per etmaal naar de wc. Zes weken later was dat 8 keer. Zijn kleinste plas groeide in die tijd van 105 naar 180 ml. Het ging met vallen en opstaan. In januari, ruim twee maanden na zijn start, waren het er nog 7.
Nu laat hij met zijn dochter de hondjes uit zonder eerst naar de wc te gaan. Of zoals hij het zelf zegt: “Dat effe, dat is weg.” Lees het hele verhaal van Jan.
Wat kun je vandaag al doen?
Let de komende dagen op waar jouw alarm afgaat. Geef de aandrang een cijfer van 1 tot 10 voordat je gaat. Kijk daarna hoeveel er kwam. Een 9 en maar een klein plasje? Dan was dat geen volle blaas. Dan was dat het alarm.
Dat onderscheid zien is de eerste stap om het alarm niet meer blind te geloven.
Wanneer moet je eerst naar de huisarts?
Aandrang is niet altijd vals alarm. Ga eerst naar je huisarts als je een van deze dingen merkt:
- bloed in je urine;
- pijn of een branderig gevoel bij het plassen;
- koorts;
- klachten die plotseling zijn ontstaan;
- veel dorst en veel plassen;
- gewichtsverlies zonder dat je dat wilt.
Heb je pijn bij het plassen en ben je ziek of heb je koorts? Bel dan meteen je huisarts (Thuisarts). Ben je een man en denk je aan een blaasontsteking? Ga dan altijd naar de huisarts. Laat als man ook je prostaat nakijken.
Is alles nagekeken en is er niets gevonden? Dan is het tijd om naar het alarm te kijken.
Veelgestelde vragen over aandrang tot plassen
Wat is loze aandrang?
Loze aandrang is aandrang om te plassen terwijl je blaas nog lang niet vol is. Het voelt dringend, maar er komt maar een klein plasje. Soms voel je een zeurende, continue aandrang om te plassen. Het signaal van je blaas is normaal. Je brein maakt er een alarm van.
Waarom moet ik plassen terwijl mijn blaas niet vol is?
Omdat je brein je blaas op het alarmlijstje heeft gezet. Het reageert dan op kleine hoeveelheden alsof er nood is.
Komt aandrang bij mannen door de prostaat?
Soms. Een vergrote prostaat kan op de plasbuis drukken. Dat geeft vooral een plas die moeilijk op gang komt en een zwakkere straal. Er is dan ook nadruppelen en het gevoel dat je blaas niet leeg is (Thuisarts). Ook aandrang kan erbij horen. Daarom laat je de prostaat eerst nakijken. Is die in orde en heb je vooral plotselinge aandrang met kleine plasjes? Dan past dat eerder bij vals alarm. Goed om te weten: problemen met plassen zijn geen teken van prostaatkanker (Thuisarts).
Plassen weer gewoon
Stel je voor dat je blaas geen dagelijks project meer is. Je rijdt ergens heen zonder stops te plannen. Je komt thuis, doet rustig je jas uit en zet de boodschappen weg.
In de gratis masterclass Rust in je Blaas laat ik zien hoe het valse alarm ontstaat en wat je eraan kunt doen.
dr. Erna Beers is gepromoveerd arts en klinisch farmacoloog (BIG: 59052890301) en oprichter van Stop Urineverlies Nu. Ze helpt mensen van een onrustige blaas af zonder operatie, met een aanpak die niet begint bij de blaas maar bij het brein dat de blaas aanstuurt. Ruim 2.800 mannen en vrouwen deden tot nu toe de Rust in je Blaas training.
Bronnen
- Clarkson BD, Wei Z, Karim HT, Tyagi S, Resnick NM, Salkeld RP, Conklin CA. Neuroimaging of situational urgency and incontinence provoked by personal urgency cues. Neurourology and Urodynamics 2022;41(1):166-173. org/10.1002/nau.24800
- Conklin CA, Coffman B, Greco CM, Tyagi S, Clarkson BD. Mindfulness and transcranial direct current stimulation (tDCS) to attenuate situational urgency urinary incontinence (UUI): a randomized pilot study. Continence 2025;14:101765. org/10.1016/j.cont.2025.101765
- Haylen BT e.a. An International Urogynecological Association (IUGA)/International Continence Society (ICS) joint report on the terminology for female pelvic floor dysfunction. Neurourology and Urodynamics 2010;29(1):4-20. org/10.1002/nau.20798
- Oxford University Hospitals NHS Foundation Trust. The overactive bladder and bladder retraining. Patiëntenfolder. nhs.uk
- Ik heb problemen met plassen (man). thuisarts.nl
- Blaasontsteking bij mannen. thuisarts.nl
- Ik maak me zorgen of ik misschien prostaatkanker heb. thuisarts.nl