Femke is een jonge vrouw van 39 met een overactieve blaas. Ze plaste 35 keer per dag. Haar grootste plas: 80 milliliter. Maar doorgaans zo’n 50 ml, een klein glaasje. Ze heeft alle behandelingen voor overactieve blaas al gehad. En stuit dan op de Rust in je blaas training. Ze gelooft niet dat het zal werken, omdat ze de overactieve blaas klachten al op jonge leeftijd ontwikkelde. Maar toch zette ze de stap.
Nu plast ze ongeveer 8 keer per dag. Haar ochtendplas is zo’n 450 ml. Op een festival of een lange autorit moeten de mensen om haar heen vroeger naar de wc dan zij.
Ze wilde anoniem blijven, maar haar ervaringen over haar overactieve blaas op jonge leeftijd wilde ze wel kwijt. Bovenal omdat ze zelf zoveel jaren dacht dat het nooit meer weg zou gaan.
Kort antwoord (lees dit eerst)
Een overactieve blaas op jonge leeftijd bestaat. Femke had hem altijd al. Een overactieve blaas is geen leeftijdskwestie maar een aansturingskwestie: de blaas is niet kapot, het brein slaat te snel alarm. Bij Femke ging dat alarm af rond 50 ml, terwijl een blaas vanaf 150-200 ml een seintje hoort te geven. Dat patroon is onbedoeld aangeleerd en dus af te leren, op elke leeftijd. Femke ging van 35 naar ongeveer 8 keer plassen per dag, zonder medicijnen en zonder operatie.
“Volgens mijn moeder had ik het al vanaf mijn geboorte”
Femke kan zich geen periode in haar leven herinneren zonder overactieve blaas.
“Ik heb het aan mijn moeder gevraagd en zij zei: volgens mij heb je het al vanaf je geboorte.”
Als kind kreeg ze te horen dat het tussen haar oren zat. Ze werd niet geloofd. En als een kind niet geloofd wordt, verliest het de strijd nog voordat die begint.
“Als ze je niet geloven, vooral als kind, dan heb je niks te zeggen. En dan krijg je echt een ongeluk.”
Dat is precies waarom een overactieve blaas op jonge leeftijd zo lang onopgemerkt blijft. Iedereen denkt aan de oudere man met prostaatklachten. Aan een jonge vrouw met een overactieve blaas denkt niemand, laat staan aan een meisje van acht. En dus leert dat meisje zichzelf een leven aan waarin de wc de baas is.
Een leven dat om de wc draait
Wie een overactieve blaas heeft, kent de rekensom. Femke leefde erop.
“Alles wat ik deed, was in teken daarvan. Waar is een wc? Wanneer kan ik naar een wc? We gaan hier staan, want het is dichtbij de wc.”
Op school en bij elke opleiding regelde ze het vooraf: dat ze zonder vragen naar de wc mocht, altijd, zonder uitleg. En ze stopte met drinken. Ging ze de stad in, dan vanaf drie uur ervoor niets meer.
“Het alternatief was: ik drink gewoon niet. Want anders kan ik niet naar de stad.”
Op een autorit naar Frankrijk dronk ze acht uur lang niets. Droge mond, hoofdpijn. Dat nam ze erbij. Rond haar achttiende, negentiende stelde het ziekenhuis vast wat ze allang voelde: een overactieve blaas op jonge leeftijd, met een blaascapaciteit waar de zorgverleners van schrokken.
Alles geprobeerd. En dan nog eens alles: de behandelingen
Femke is geen vrouw die niets deed. Als het over de behandeling van een overactieve blaas gaat, heeft ze een lange lijst afgewerkt:
- bekkenfysiotherapie
- medicijnen, waarvan ze “zwaar incontinent” werd
- massages en acupunctuur
- hypnose
- kruiden en speciale theeën bij een Indiase man
- balletjes voor je bekkenbodem, die averechts werkten
Haar bekkenfysiotherapeut zei dat ze nog nooit iemand met zo’n overactieve blaas had gezien. Er was volgens haar nog één optie: botox in de blaas, om de blaasspier deels te verlammen. Femke wilde dat niet.
“Als je zoiets platspuit, dan werk je toch tegen de natuur in, dacht ik.”
Daar lopen zoveel mensen met een overactieve blaas vast. Niet bij gebrek aan inzet, maar omdat alles wat ze hebben geprobeerd gericht is op het onderdrukken van het symptoom. De blaas wordt stilgelegd. De aandrang wordt weggedrukt. En ondertussen verandert er niets aan de reden dat die aandrang er is.
Training tegen overactieve blaas op jonge leeftijd?
Femkes moeder tipte haar over de Rust in je blaas training. Ze keek de masterclass en:
“Het voelde alsof iemand in één keer begreep wat ik had. Tot dan toe zei iedereen: ‘Het is een groot vraagteken wat jij hebt.’ Omdat het zó erg was bij mij.”
Maar Femke geloofde er toch helemáál niet in. Alles wat ze tot dan toe had gedaan, had niet geholpen. Dus waarom zou dit wél helpen? Uiteindelijk waren haar moeder en haar man die het zetje gaven, en de garantie noemden dat je je geld terugkrijgt als het geen effect heeft.
Rust in je blaas. Via je brein.
Hier zit de omslag. Een overactieve blaas is geen kapotte blaas. Het is een blaas die onjuiste instructies krijgt.
Je brein bepaalt wanneer jij aandrang voelt. Bij een overactieve blaas is dat systeem ontregeld: het alarm gaat af bij 50 ml, terwijl een normale blaas vanaf 150-200 ml rustige seintjes geeft. Het brein heeft een pad ingesleten, vaak jarenlang en soms al vanaf de kinderjaren. En het volgt dat pad trouw.
Het doel is dus niet dat je je aandrang beter leert uitstellen. Het doel is dat je brein stopt met vals alarm slaan. Dat is een wezenlijk verschil met de klassieke blaastraining, waarbij je op je tanden bijt en de klok in de gaten houdt. Bij Femke ging het om het herprogrammeren van dat pad. Stap voor stap, in haar eigen tempo, thuis. Geen medicatie, geen ingreep, geen ziekenhuisbezoeken.
Behandeling overactieve blaas bij Femke
Van 35 keer per dag naar ongeveer 8. Van een grootste plas van 80 ml naar zo’n 450 ml. En iets waar ze zelf niet op had gerekend, al beloof ik dat niemand: haar ontlasting ging van zes keer per dag naar één keer. Dat is haar eigen observatie, geen resultaat dat de training belooft.
Maar het mooiste zit in hoe aandrang nu voelt. Het is een seintje geworden.
“Nu voel ik meer een ‘wave’ van: ik moet naar het toilet, maar het hoeft niet. Ik kan het prima ophouden tot het volgende pompstation, zonder dat ik bijna niet meer kan lopen.”
Haar bekkenfysiotherapeut concludeerde dat het probleem echt is opgelost. Haar sportarts was sceptisch verrast en zei dat hij de Rust in je blaas training gaat opzoeken.
“Voor mij persoonlijk voelt het als een soort bevrijding.”
Ze ging van “ik ben Femke met een overactieve blaas” naar iemand anders. Een nieuwe identiteit, zegt ze zelf. Want die blaas was jarenlang wie ze was.
“Ik had voor mezelf volledig geaccepteerd dat ik Femke ben met een overactieve blaas. Dit is wie ik ben en dit hoort erbij.”
Toen de klachten heel even terugkwamen
Eerlijk is eerlijk: toen Femke later een spiraaltje liet plaatsen, kwamen de oude klachten tijdelijk terug. Binnen een maand zakte dat weer weg. Zo werkt het: het oude pad ligt er nog. Maar dat is geen terug bij af, want het nieuwe pad ligt er ook. En dat is al gauw weer de hoofdroute.
Je brein houdt het bekkengebied in de gaten. Bij een prikkeling, zoals de spanning rond een ingreep, kan het even het oude pad terugpakken. En dan herhaal je de stappen en maak je het juiste pad weer de belangrijkste. Femke past dat herprogrammeren nu zelfs toe op andere dingen: op angst, op spanning.
“Ik heb gemerkt dat dit niet alleen op je blaas werkt. Het is een bepaalde programmering in je systeem die even een fout signaaltje geeft.”
“Maar ik ben toch te jong hiervoor?”
Ik hoor het vaak van mannen van 68 met een vergrote prostaat, of van vrouwen na de overgang, die tien tot twaalf keer per dag naar de wc rennen. Zij zeggen dan dat het er op hun leeftijd nu eenmaal bij hoort. En ik hoor het net zo vaak van vrouwen en mannen van in de twintig en dertig: ik ben er te jong voor, dus dit is vast iets anders.
Beide overtuigingen leiden tot precies hetzelfde: niets doen. Aanpassen. Wc’s scannen. Minder drinken. Je leven kleiner maken en dat normaal gaan vinden.
Een overactieve blaas is geen leeftijdskwestie. Het is een aansturingskwestie; een brein dat te snel alarm slaat. En een brein is op elke leeftijd te herprogrammeren. Inmiddels kregen ruim 2.800 mannen en vrouwen via de Rust in je Blaas training hun vrijheid terug, mensen van tussen de 18 en 97 jaar.
Wanneer je eerst naar de huisarts gaat
Vaak plassen kan onschuldig zijn, maar soms is het een signaal om eerst medisch te laten kijken. Neem contact op met je huisarts als:
- je bloed in je urine ziet
- plassen pijn doet of branderig is
- klachten plots zijn begonnen na een val of operatie
- je naast plasproblemen ook uitval hebt in benen of rug
- je je echt ziek voelt (koorts, rillingen)
- je nauwelijks nog plast ondanks drinken
- een ouder snel toenemend verward wordt.
Is er medisch “niets te vinden”? Dan is de kans groot dat je met een blaas-brein aanpak stappen kunt maken.
Moet je wachten tot je zestigste?
Nee. En je hoeft ook niet nog een ronde langs het medisch circuit te maken om te mogen concluderen dat het zo niet langer gaat. Femke zegt over de Rust in je blaas training:
“Ik zou het meteen adviseren. Ga ervoor, als je er echt vanaf wil.”
Wat haar over de drempel hielp, was niet alleen herkenning in de masterclass. Het was ook dit: haar man zei dat ze haar geld terug zou krijgen als het niet werkte. Die garantie bestaat. En daardoor was de stap kleiner dan hij leek.
Dus: hoe vaak plas jij per dag? En hoeveel van je dag gaat op aan het regelen daarvan, de route, de drankjes die je overslaat, de wc’s die je in je hoofd hebt gemarkeerd? Als dat lijstje langer is dan je zou willen toegeven, dan is het de moeite waard om te bekijken of de Rust in je Blaas training bij jou past.
Want het is niet je blaas die je leven bepaalt. Dat mag jij weer doen.
Veelgestelde vragen over een overactieve blaas op jonge leeftijd
Kun je op jonge leeftijd al een overactieve blaas hebben?
Ja. Een overactieve blaas is geen ouderdomskwaal. Hij kan al vanaf de kinderjaren bestaan, zoals bij Femke vanaf haar geboorte. Juist bij jonge mensen wordt hij vaak niet herkend, omdat iedereen aan oudere mensen denkt. Of ze denken dat het vanzelf overgaat, terwijl het patroon zich er alleen maar dieper inslijt. En je leven en identiteit om die overactieve blaas draait.
Wat is de beste behandeling voor een overactieve blaas op jonge leeftijd?
De meeste behandelingen richten zich op het onderdrukken van het symptoom: medicijnen, botox of blaastraining waarbij je de aandrang wegdrukt. Een andere route pakt de aansturing aan: je leert je brein af om te vroeg alarm te slaan. Laat altijd eerst lichamelijke oorzaken uitsluiten.
Is een overactieve blaas te verhelpen zonder medicijnen of botox?
Bij Femke ging het zonder pillen en zonder operatie. Als er geen lichamelijke oorzaak te vinden is, is een breinpatroon het meest aannemelijk. En omdat het breinpatroon aangeleerd is, valt er iets te hertrainen. Voor haar betekende dat van 35 naar ongeveer 8 keer plassen per dag.
Overactieve blaas bij vrouwen: waarom juist zij?
Een overactieve blaas komt bij vrouwen en mannen voor. Bij vrouwen spelen hormonale veranderingen en de bekkenbodem vaker mee. Gedrag zoals jarenlang plassen uitstellen of juist voor de zekerheid gaan, versterkt het patroon. Het mechanisme, een brein dat te vroeg alarm slaat, is bij beiden hetzelfde.
Over de expert & bronnen
Auteur: Dr. Erna Beers (arts – blaas, bekken en brein)dr. Erna Beers is gepromoveerd arts en klinisch farmacoloog (BIG: 59052890301) en oprichter van Stop Urineverlies Nu. Ze is de arts die blaas, bekken en brein verbindt. Zo krijg je rust in je blaas, via je brein.
Disclaimer: Dit is educatieve informatie en vervangt geen persoonlijk medisch advies.
Bronnen:
- Haylen BT, de Ridder D, Freeman RM e.a. An International Urogynecological Association (IUGA) / International Continence Society (ICS) joint report on the terminology for female pelvic floor dysfunction (definitie overactieve blaas / urgency). Neurourology and Urodynamics 2010.
- NICE-richtlijn NG123: Urinary incontinence and pelvic organ prolapse in women: management.
- EAU Guidelines on Non-neurogenic Female Lower Urinary Tract Symptoms (overactieve blaas).
- Thuisarts.nl: Ik heb een overactieve blaas.